Debaty sejmoweII Kadencja

Interpelacja w sprawie umów o ochronie i popieraniu inwestycji, których stroną jest Rzeczpospolita Polska - ponowna

   Szanowny Panie Ministrze! Uprzejmie dziękuję za wyjątkowo kompetentną i rzetelną odpowiedź na moją interpelację z dnia 15 maja 2006 r. w sprawie umów o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Odpowiedź ta, przekazana pismem do Marszałka Sejmu RP z dnia 22 czerwca 2006 r. (DWD-Z4-8411-38/MaG/06), nasuwa jednak kilka nowych pytań. Będę więc wdzięczny za udzielenie mi na nie odpowiedzi.    1. Jak pisze Pan Minister, ˝brak włączenia do umowy (...) umbrella clause nie oznacza braku możliwości pozywania Rzeczypospolitej Polskiej przez osoby prawne prawa wewnętrznego innych państw. Istota umbrella clause polega na zagwarantowaniu, iż w przypadku niewywiązania się z warunków kontraktu inwestycyjnego, zawartego pomiędzy inwestorem a jakimkolwiek organem administracji państwowej, inwestor może powołać się na mechanizm rozstrzygania sporów zawarty w BITs i skierować sprawę do rozstrzygnięcia w drodze arbitrażu międzynarodowego. Niewywiązanie się z jakichkolwiek zobowiązań zawartych w kontrakcie inwestycyjnym niesie za sobą te same skutki prawne, jakie powoduje złamanie BIT. Klauzula umbrella clause rozciąga zatem 'parasol ochronny' na kontrakty inwestycyjne zawierane między indywidualnymi inwestorami a państwem przyjmującym inwestycje. Nie oznacza to jednak, iż w przypadku braku tego typu klauzuli, inwestor nie ma możliwości dochodzenia swych roszczeń przed międzynarodowym trybunałem arbitrażowym. W sytuacji braku umbrella clause, poszkodowany inwestor jest zobowiązany dowieść, iż środki zastosowane przez państwo przyjmujące inwestycje były niezgodne z postanowieniami BIT i spowodowały poniesienie przez niego szkody. Jednakże w takim przypadku, sam fakt niewywiązania się z kontraktu inwestycyjnego przez państwo przyjmujące inwestycje nie oznacza automatycznego złamania postanowień BIT˝.    Dlatego też będę wdzięczny za odpowiedź na następujące pytania:    a) Czy w tym świetle, a zwłaszcza Pańskich słów, iż: ˝Istota umbrella clause polega na zagwarantowaniu, iż w przypadku niewywiązania się z warunków kontraktu inwestycyjnego, zawartego pomiędzy inwestorem a jakimkolwiek organem administracji państwowej, inwestor może powołać się na mechanizm rozstrzygania sporów zawarty w BITs i skierować sprawę do rozstrzygnięcia w drodze arbitrażu międzynarodowego˝, oznacza to, że wyklucza Pan możliwość dochodzenia na tej podstawie roszczeń wobec RP przed trybunałem arbitrażowym w przypadku, gdy inwestor nie zawarł kontraktu z ˝jakimkolwiek organem administracji państwowej˝, a zawarł kontrakt z innym podmiotem prawa wewnętrznego, a działanie państwa uniemożliwiło mu jedynie wykonanie tego kontraktu? Jak w tym świetle zakwalifikowałby Pan Minister wykorzystanie umbrella clause przez Saar Papier Vertriebs GmbH z siedzibą w Saarbrückien (RFN)? Za zgodą władz polskich (Państwowej Agencji Inwestycji Zagranicznych) utworzyła ona w Polsce spółkę polskiego prawa handlowego, której działalność miała obejmować m.in. sprowadzanie do Polski makulatury. Mimo zgody PAIZ na taki zakres działalności spółka ta nie mogła jednak uzyskać zgody na ten import, ponieważ w sposób bezwzględny zabraniało tego ówczesne polskie prawo. Zakaz ten obowiązywał już w momencie wydania zezwolenia na utworzenie spółki-córki. Saar-Papier Vertriebs GmbH doprowadziła więc do powołania trybunału arbitrażowego i zażądała od Polski odszkodowania. Zarzuciła polskim władzom spowodowanie znacznej szkody powstałej poprzez zmianę przepisów i zatrzymanie przez polskie służby celne transportów makulatury. W swoim wyroku z 16 X 1995 r. trybunał arbitrażowy, który obradował w Zurychu, uznał Polskę za winną powstania szkody i zasądził od niej na rzecz Saar Papier Vertriebs GmbH odszkodowanie w wysokości 2 300 000 DEM wraz z odsetkami. Zobowiązał także Polskę do pokrycia kosztów procesowych. Wyrok trybunału arbitrażowego został ostatecznie wykonany w 2001 r.    b) Czy w świetle Pańskich słów w odniesieniu do umbrella clause, iż: ˝Nie oznacza to jednak, iż w przypadku braku tego typu klauzuli, inwestor nie ma możliwości dochodzenia swych roszczeń przed międzynarodowym trybunałem arbitrażowym˝, oznacza to, że w przypadku braku takiej klauzuli inwestor może także dochodzić roszczeń wobec RP przed międzynarodowym trybunałem arbitrażowym? Jeśli tak, to proszę o wskazanie podstaw prawnych, i jeśli takie sprawy miały miejsce, to o ich wskazanie.    2. Jak pisze Pan Minister, ˝do sporów między Rzecząpospolitą Polską a osobami prawnymi prawa wewnętrznego innych państw, pozostających w gestii Ministerstwa Gospodarki, należy trwający spór z firmą Cargill Incorporated z siedzibą w Minneapolis˝. Jaka jest w związku z tym podstawa prawna toczenia się tego sporu, jaka jest jego podstawa faktyczna oraz jaki jest tryb jego rozpatrywania?    3. Jaki jest obecnie status wielostronnej konwencji OECD o ochronie mienia zagranicznego z 1967 r., o której pisze Pan Minister w odpowiedzi na moją interpelację?    4. Jaki jest pański pogląd na obligatoryjną możliwość dochodzenia przez osoby prawne prawa wewnętrznego innych państw roszczeń inwestycyjnych przeciwko RP przed międzynarodowymi trybunałami arbitrażowymi? Czy uważa Pan Minister to rozwiązanie za słuszne?    5. W swojej odpowiedzi zawarł Pan Minister przykładowe wskazania umów BIT zawierających umbrella clauses, na podstawie których osoby prawne prawa wewnętrznego innych państw mogą w sposób obligatoryjny dla RP kierować spory inwestycyjne z RP do rozstrzygnięcia przez trybunał arbitrażowy. Będę wobec tego wdzięczny za wskazanie wszystkich wiążących RP umów zawierających te klauzule.    6. Jak ocenia Pan Minister analizę OECD dotyczącą interpretacji umbrella clauses w umowach inwestycyjnych OECD, przedstawioną w przywoływanym w Pańskiej odpowiedzi na moją interpelację dokumencie Komitetu Inwestycji OECD z dnia 23 marca 2006 r. (DAF/INV/WP(2006)3? Będę także zobowiązany za przesłanie mi kopii tego dokumentu.    łączę wyrazy szacunku    Poseł Karol Karski    Warszawa, dnia 17 lipca 2006 r.