Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie sprzedaży poleasingowej

   W nawiązaniu do pisma znak: SPS-0202-688/98 z dnia 10 czerwca br. przesyłającego interpelację pana posła Grzegorza Schetyny w sprawie sprzedaży poleasingowej przedmiotów umów leasingu uprzejmie informuję, co następuje.    Praktyka międzynarodowa wykształciła kilkanaście rodzajów leasingu, wśród których wyróżnić można najczęściej występujący w Polsce leasing finansowy oraz operacyjny. Zawarcie umowy leasingu, podobnie jak każdej innej umowy nazwanej i nienazwanej, odbywa się jednak w sposób przewidziany przez dane prawo krajowe. Umowa leasingu w polskim prawie cywilnym w ogóle nie występuje, jakkolwiek można w leasingu znaleźć instytucje bardzo do niego podobne i znane polskiemu ustawodawstwu, gdyż oprócz własnych cech leasing ma cechy właściwe najmowi i dzierżawie, a ponadto umożliwia uzyskiwanie korzyści z cudzej rzeczy, co wskazuje na jego zbieżność z dzierżawą, zawiera też cechy umowy użyczenia, a także cechy umowy sprzedaży na raty, nie będąc jednak żadną z tych umów. Umowy leasingu są umowami cywilnoprawnymi nienazwanymi i mogą być zawierane w różnej formie. Powinny mieć jednak treść ustaloną w sposób możliwie pełny, ponieważ w zakresie nie uregulowanym umową strony obowiązują przepisy ogólne Kodeksu cywilnego i ewentualnie odpowiednie przepisy części szczegółowej. Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 K.c.). A zatem swoboda stron w kształtowaniu stosunków obligacyjnych nie ma charakteru absolutnego. Nie tylko więc sama treść, ale i cel umowy przyświecający stronom musi być brany pod uwagę.    Jakkolwiek umowa leasingu jest umową, której szczególne cechy nie zostały w ustawodawstwie polskim określone, to w przepisach prawa podatkowego znajduje swoje uregulowanie, a skutki umów leasingu zależą od treści umowy. Ustalenia dochodu na podstawie ksiąg lub w drodze oszacowania dokonują organy skarbowe na mocy obowiązujących przepisów w tym zakresie. Zatem dla celów podatkowych cechą istotną w umowach leasingu mającą wpływ na ustalenie zobowiązania w podatku dochodowym jest treść umowy wskazująca na zaliczenie przedmiotu umowy do składników majątku leasingobiorcy czy też do składników majątku leasingodawcy. Niewątpliwie leasing jest w ostatnich latach jedną z najczęściej rozwijających się form finansowania inwestycji w Polsce. W praktyce budzą jednak wątpliwości zasady ustalania przez organy podatkowe oraz urzędy kontroli skarbowej tzw. wartości resztkowej po zakończeniu umowy leasingu operacyjnego. Po upływie terminu takiej umowy stosunek zobowiązaniowy stron wygasa. Ryzyko leasingodawcy wypływające z wcześniej zawartej umowy leasingu operacyjnego (np. środek trwały nie jest już nowy, lecz używany) nie może być automatycznie uzasadnioną przyczyną powodującą odstąpienie od ustalania wartości rynkowej przedmiotu umowy sprzedaży, czyli odstąpienie od przestrzegania przepisów art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych tylko w stosunku do tej grupy podatników. Leasing operacyjny, jako forma działalności usługowej, nie może być na rynku polskim traktowany w sposób uprzywilejowany w stosunku do innej działalności gospodarczej prowadzonej przez podmioty gospodarcze, bowiem byłoby to naruszeniem zasad współżycia społecznego. W obrocie gospodarczym często zawierane są również umowy najmu lub dzierżawy, z którymi wiąże się podobne ryzyko dla obu stron umowy. Z realiami na rynku polskim musi liczyć się każdy podmiot gospodarczy prowadzący działalność gospodarczą. Przedsiębiorstwo leasingowe nie ponosi w tym zakresie większego ryzyka niż inne podmioty gospodarcze.    Każda umowa leasingu wymaga indywidualnego pod względem podatkowym rozpatrzenia - w zależności od treści zawartej umowy leasingu. Umowy leasingowe są wysoce elastyczne i dostosowane do indywidualnych potrzeb leasingobiorcy. Dla celów podatkowych nie istnieją żadne specyficzne uregulowania w stosunku do stron takiej umowy, odbiegające od zasad i uregulowań prawnych dotyczących stron innych umów cywilnoprawnych.    Mając jednak na uwadze, że uregulowania prawnopodatkowe mogły być dla stron umów leasingowych nieznane lub różnie interpretowane, Ministerstwo Finansów, w celu złagodzenia skutków podatkowych wynikłych podczas prowadzonych kontroli przez organy skarbowe, przygotowuje dwa pisma zawierające urzędową interpretację ministra finansów w tym przedmiocie.    W pierwszym z nich minister finansów ustosunkuje się do art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 19 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z przepisów tych wynika, że urzędy skarbowe określają wartość rynkową nieruchomości i praw majątkowych oraz innych rzeczy, jeżeli wartość podana w umowie sprzedaży bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw. W przedmiotowym piśmie zawarta będzie interpretacja urzędowa powołanych wyżej przepisów, ze szczególnym zwróceniem uwagi na przesłanki uzasadniające przyczyny znacznego odbiegania ˝wartości resztkowej˝ od wartości rynkowej przedmiotu sprzedaży. Upływ czasu i wynikające stąd następstwa procesów inflacyjnych, a także sposób eksploatacji przedmiotu leasingu, to okoliczności mające decydujące znaczenie dla ustalenia wartości rynkowej tego przedmiotu w dniu sprzedaży - czyli tzw. wartości resztkowej. Ponadto specyfika rynku występująca przy zawieraniu umów leasingu operacyjnego wymaga indywidualnego potraktowania każdego przypadku sprzedaży poleasingowej, ponieważ w praktyce często jedynymi potencjalnymi nabywcami przedmiotu takiego leasingu, w dużym stopniu już zamortyzowanego, mogą być tylko dotychczasowi leasingobiorcy.    W drugim piśmie ministra finansów zakresem interpretacji będzie również objęta cesja dokonana przez leasingodawcę wyspecjalizowanym instytucjom bankowym wierzytelności powstałych z tytułu zawarcia umowy z leasingobiorcą. Umowy takie, zwane ˝umową forfaitingu niewłaściwego˝ są również nieznane w polskim ustawodawstwie, zatem wymagają, podobnie jak umowy leasingu, interpretacji dla celów podatkowych opartych o obowiązujące przepisy prawa cywilnego i podatkowego.    Podsekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 30 czerwca 1998 r.