Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożeń płynących z zamierzeń uwolnienia cen energii

   W odpowiedzi na przesłaną przy piśmie z dnia 15 grudnia 1998 r., znak SPS-0202-1214/98, interpelacją pana posła Jerzego Wenderlicha, posła SLD, przesyłam poniższe wyjaśnienie.    Pan poseł Jerzy Wenderlich w interpelacji prosi o udzielenie odpowiedzi na szereg zagadnień, których materia należy nie tylko do zakresu działania ministra gospodarki, lecz przede wszystkim do ministra finansów, prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, ministra pracy i polityki socjalnej, a także ministra skarbu państwa. Z tych względów poniższe wyjaśnienie odnosi się głównie do tych elementów zagadnienia urynkowiania cen energii elektrycznej od 1 stycznia 1999 r., które wynikają z właściwości ministra gospodarki.    Pan poseł wystąpił z zapytaniami w dniu 10 grudnia 1998 r., a w tym terminie nie były jeszcze opublikowane akty prawne zmieniające dotychczasowy sposób ustalania urzędowych cen energii elektrycznej na regulacje tych cen w trybie przewidzianym ustawą z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DzU nr 54, poz. 348 z późn. zm.) oraz ustalające maksymalny wzrost cen energii elektrycznej w 1999 r. i termin ich zmiany.    Akty prawne mające na celu urynkowienie z dniem 1 stycznia 1999 r. cen energii elektrycznej, tj. projekty rozporządzeń Rady Ministrów:    1) w sprawie daty zaprzestania przez ministra finansów ustalania taryf oraz opłat za nielegalny pobór energii elektrycznej - zgodnie z postanowieniami art. 69 ust. 2 ustawy Prawo energetyczne Rada Ministrów może skrócić okres, w którym minister finansów ma prawo (ale nie dłużej niż do 4 grudnia 1999 r.) do ustalania cen urzędowych na energię elektryczną, cieplną i gaz. W rozporządzeniu tym Rada Ministrów utrzymała dotychczas obowiązujące ceny i taryfy do czasu zatwierdzenia przez prezesa Urzędu Regulacji nowych, opracowanych w oparciu o rozporządzenie ministra gospodarki z dnia 3 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach (DzU nr 153, poz. 1002). Przewiduje się, że zmiana taryf i cen energii elektrycznej nastąpi pod koniec lutego br.    2) zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia wykazu towarów i usług, na które ustala się ceny urzędowe,    przygotowane zgodnie z właściwościami przez ministra finansów, zostały przyjęte przez Radę Ministrów i opublikowane w DzU nr 160, poz. 1067 i 1068.    Decyzja Rady Ministrów o urynkowianiu cen nośników energii nie jest wydarzeniem, ale kilkuletnim procesem, który zgodnie z ustawą Prawo energetyczne będzie procesem nadzorowanym, kontrolowanym i sterowanym przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, a w przyszłości prowadzącym do pełnego uwolnienia cen kształtowanych przez konkurencyjny rynek. Proces urynkowiania cen energii elektrycznej, który z jednej strony ma wprowadzać konkurencję do sektora elektroenergetyki, z drugiej strony posiada ograniczenia mające na celu ochronę odbiorców energii elektrycznej.    Warunkiem rozpoczęcia urynkowienia cen energii elektrycznej w terminie 1 stycznia 1999 r. było m.in. opublikowanie rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 3 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie energią elektryczną, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach (DzU nr 153, poz. 1002).    Przepisy przejściowe i końcowe tego rozporządzenia w § 49 przewidują, że (...) przedsiębiorstwo energetyczne kształtując pierwszą taryfę na zasadach określonych w rozporządzeniu, która podlega zatwierdzeniu przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki jest obowiązane kształtować taryfę w taki sposób, aby: (...) ze względu na ochronę interesów indywidualnych odbiorców w lokalach, ceny i stawki opłat ustalone w taryfie dla tej grupy odbiorców nie wzrosły w stosunku do porównywalnych cen i stawek opłat obowiązujących w poprzedniej taryfie o więcej niż 13%.    Ustalony jako maksymalny 13% wzrost cen energii elektrycznej na 1999 r. jest porównywalny do przyrostów w latach ubiegłych (w 1998 r. - 14%, w 1997 r. - 17%, w 1996 r. - 14%, w 1995 r. - 27%) i jak widać z powyższego porównania przyrost przewidziany na rok bieżący na pewno nie należy do ˝drastycznych˝.    Maksymalny wzrost cen energii elektrycznej na poziomie 13%, przyjęty do projekcji wskaźników makroekonomicznych ustawy budżetowej, jest rezultatem kompromisu mającego na celu równoważenie interesów producentów i konsumentów energii elektrycznej na tle polityki cenowej kilku ostatnich lat. W latach 1996-1998 wzrost cen brutto z podatkiem VAT dla odbiorców końcowych przewyższał wskaźnik planowanej inflacji, uwzględniając rocznie wzrost o 5% stawki podatku VAT z 7 do 22%, natomiast wzrost cen bez VAT był niższy niż wskaźnik wzrostu inflacji ograniczając sukcesywnie realne przychody sektora elektroenergetyki.    W tym okresie budżet państwa nie stosował osłon socjalnych dla najuboższych gospodarstw domowych, jak również nie dofinansowywano producentów energii elektrycznej.    Ponadto decyzja o podjęciu procesu urynkowienia energii elektrycznej poprzedzona była badaniami Głównego Urzędu Statystycznego i Polskiej Akademii Nauk, z których wynika, że wzrost ceny energii elektrycznej o 1% powoduje podwyższenie inflacji o 0,05-0,06%. Wyniki te uwzględnione zostały w Harmonogramie realizacji przedsięwzięć związanych z urynkowieniem cen energii elektrycznej z lipca 1998 r. wypracowanym wspólnie przez Ministerstwa: Finansów, Skarbu Państwa i Gospodarki, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Urząd Regulacji Energetyki. Ministerstwo Finansów przyjmuje, że udział wydatków gospodarstw domowych na energię elektryczną wynosi ok. 3,4%, co oznacza, iż wzrost cen energii elektrycznej o 1% daje bezpośredni wzrost wydatków ludności o 0,034%. Uwzględniając powyższe szacunki, można powiedzieć, że łączne skutki bezpośrednie oraz pośrednie wzrostu cen energii elektrycznej o 1% powodują średnio wzrost wydatków ludności o 0,084%.    Minister gospodarki wnosił o podjęcie działań osłonowych w związku z urynkowianiem cen energii i takie postanowienie zostało w Harmonogramie przyjęte, ale jak już wyjaśniałem we wstępie informacji w tej sprawie udzielić mogą minister pracy i polityki socjalnej, prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz minister finansów.    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 6 stycznia 1999 r.