Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zagrożeń ekologicznych w związku z opóźnieniem likwidacji odkrywkowych kopalń siarki

   W związku z interpelacją pana posła Władysława Stępnia oraz grupy posłów, dotyczącą zagrożeń ekologicznych i opóźnień likwidacji odkrywkowych kopalń siarki, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów przedkładam panu marszałkowi stanowisko w poruszonej przez posłów sprawie wraz z informacją na temat restrukturyzacji przemysłu siarkowego.    Restrukturyzajca przemysłu górnictwa siarkowego rozpoczęła się na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Impulsem do rozpoczęcia procesu restrukturyzacji były wystąpienia mieszkańców o ograniczenie obszaru działania przemysłu siarkowego ze względu na jego szkodliwe oddziaływanie na środowisko. Początkiem restrukturyzacji było ograniczenie obszaru eksploatacji otworowej kopalni ˝Jeziórko˝ poprzez zmianę granic obszaru górniczego oraz poprzez postawienie w 1992 r. w stan likwidacji na podstawie wtedy obowiązujących przepisów prawa górniczego, nierentownych kopalń siarki ˝Machów˝ i ˝Grzybów˝, których zasoby zostały prawie całkowicie wyczerpane.    W początku lat dziewięćdziesiątych po okresie świetnej koniunktury (wcześniej ceny siarki kształtowały się na poziomie 100-138 $ za tonę) nastąpił w przemyśle siarkowym poważny regres wynikający z drastycznego spadku cen siarki (do 30 $ i poniżej) przy równoczesnym znacznie ograniczonym popycie na siarkę w kraju i na rynkach światowych.    Dnia 7 czerwca 1993 r. na posiedzeniu Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów przedstawione zostały ˝Kierunki restrukturyzacji przemysłu siarkowego˝. Zgodnie z ustaleniami tego posiedzenia minister przemysłu i handlu został zobowiązany do przygotowania raportu na temat stanu przemysłu siarkowego w Polsce wraz z wnioskami dotyczącymi jego organizacji i funkcjonowania.    Raport został opracowany. Podjęto i przeprowadzono szereg działań restrukturyzacyjnych polegających na poprawie technologii, ograniczeniu kosztów energii, produkcji wyłącznie siarki płynnej i granulowanej i na zmianach organizacyjnych.    Wówczas głównym elementem restrukturyzacji przemysłu siarkowego było wydzielenie z dniem 1 stycznia 1994 r. ze struktury Kopalń i Zakładów Przetwórczych Siarki ˝Siarkopol˝ w Tarnobrzegu, jako samodzielnego przedsiębiorstwa, Kopalni Siarki ˝Machów˝ i finansowanie z budżetu kosztów jej likwidacji.    W maju 1994 r. powołany został zespół do sprawowania nadzoru nad przeprowadzeniem procesu likwidacji Kopalni Siarki ˝Machów˝. Zespół na podstawie przeprowadzonych badań i ekspertyz ocenił, że ze względu na powiązania hydrogeologiczne złoża ˝Machów˝ i ˝Piaseczno˝ likwidacja Kopalni Siarki ˝Machów˝ powinna być skojarzona z likwidacją wyrobiska po kopalni ˝Piaseczno˝. Zespół postanowił o ogłoszeniu konkursu na opracowanie projektu likwidacji Kopalni Siarki ˝Machów˝ skojarzonej z likwidacją wyrobiska po kopalni siarki ˝Piaseczno˝.    Konkurs wygrał Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Przemysłu Siarkowego (jako jedyny stanął do konkursu) i opracował projekt oraz sprawuje nadzór nad jego realizacją.    25 września 1996 r. na posiedzeniu szerokiego kierownictwa Ministerstwa Przemysłu i Handlu zaprezentowana została informacja dotycząca aktualnej sytuacji i możliwości dalszego działania przedsiębiorstw wydobywających siarkę w Polsce (zaakceptowana przez MPiH). Ustalono, że przygotowane zostaną w oparciu o ˝Raport o stanie przemysłu siarkowego w Polsce˝ i przeprowadzone procedury dalszej restrukturyzacji, między innymi poprzez wydzielenie kolejnych kopalń do likwidacji.    Zgodnie z tymi postanowieniami minister skarbu państwa 31 grudnia 1996 r. wydał zarządzenie o podziale przedsiębiorstwa Kopalnie i Zakłady Przetwórcze Siarki ˝Siarkopol˝ w Tarnobrzegu i utworzeniu nowego przedsiębiorstwa pod nazwą Przedsiębiorstwo Rekultywacji Terenów Górniczych w Jeziórku oraz o podziale Kopalń i Zakładów Chemicznych Siarki ˝Siarkopol˝ w Grzybowie i utworzenie samodzielnego przedsiębiorstwa Kopalnia Siarki Grzybów w Rzędowie. Zadaniem tych przedsiębiorstw jest likwidacja zbędnych obiektów infrastruktury przemysłowej i rekultywacja terenów pogórniczych.    Likwidacja kopalń ˝Machów˝, ˝Grzybów˝ i wydzielonej do likwidacji części kopalni ˝Jeziórko˝ finansowana jest ze środków budżetu państwa. Na ten cel wydatkowano:    w roku 1995 - 40 059 tys. zł    w roku 1996 - 50 188 tys. zł    w roku 1997 - 84 100 tys. zł    w roku 1998 - 67 000 plus 10 000 przeniesione z rezerwy celowej zgodnie z wnioskiem sejmowej Komisji Gospodarki. Wysokość dotacji jest niższa od wielkości wnioskowanych w harmonogramach.    Na likwidację Kopalni Siarki ˝Machów˝ już w skojarzeniu z wyrobiskiem po kopalni ˝Piaseczno˝ w roku 1998 przypadnie 60 000 tys. zł. Roczne plany wykonywane są zgodnie z wysokością dotacji przyznawaną na dany rok budżetowy.    Stan prawny wyrobiska po kopalni ˝Piaseczno˝ jest uregulowany. Właścicielem wyrobiska ˝Piaseczno˝ jest Elektrownia im. Tadeusza Kościuszki SA w Połańcu. Likwidacja wyrobiska po kopalni siarki ˝Piaseczno˝ może być prowadzona przez Kopalnię Siarki Machów w oparciu o umowę cywilnoprawną zawartą z elektrownią.    W roku1998 nie przewiduje się robót związanych z fizyczną likwidacją wyrobisk po kopalni ˝Piaseczno˝, natomiast w harmonogramie prac zostaną wydzielone nakłady konieczne na niezbędne prace projektowe.    Kopalnia Siarki ˝Piaseczno˝ została formalnie zlikwidowana w 1982 r. poprzez zniesienie obszaru górniczego w 1982 r., a Elektrownia im. Tadeusza Kościuszki w Połańcu przejęła od KiZPS ˝Siarkopol˝ około 208 ha terenów pokopalnianych w granicach wyrobiska pogórniczego i częściowo zwałowiska wewnętrznego z przeznaczeniem na składowisko popiołów. W zamian elektrownia zobowiązała się do rekultywacji tego obszaru po zakończeniu składowania popiołów. Elektrownia Połaniec na mocy uzyskanych zezwoleń i zatwierdzonego przez wojewodę tarnobrzeskiego ˝planu realizacyjnego˝ wbudowała bocznicę kolejową, węzeł rozładunku popiołów oraz system odwadniania wyrobiska. Na skutek uchylenia w październiku 1993 r. decyzji wojewody przez ministra gospodarki przestrzennej i budownictwa elektrownia nie wywiązała się z podjętych wcześniej zobowiązań dotyczących likwidacji wyrobiska.    Konieczne jest włączenie Elektrowni ˝Połaniec˝ w proces likwidacji. Ministerstwo Gospodarki zwróci się do wojewody tarnobrzeskiego o powołanie zespołu, który koordynowałby na miejscu sprawy związane z likwidacją kopalń na terenie woj. tarnobrzeskiego i czuwał nad racjonalnym zagospodarowaniem odpadów.    Fizyczna likwidacja wyrobiska po kopalni ˝Piaseczno˝ może być rozpoczęta po całkowitym zakończeniu prac projektowych i wszelkich niezbędnych uzgodnień potrzebnych do racjonalnego przeprowadzenia tego procesu.    Rząd przywiązuje dużą wagę do sprawnego przeprowadzenia procesu restrukturyzacji przemysłu siarkowego, w tym do szybkiego zakończenia rozpoczętej likwidacji kopalń. Środki na ten cel zabezpieczane są corocznie w miarę możliwości budżetowych, a zadaniem likwidatorów jest ich racjonalne wydatkowanie.    Poza przejęciem przez budżet państwa kosztów likwidacji kopalń siarki w przedsiębiorstwach wydobywających siarkę dokonano restrukturyzacji finansowej. W Kopalniach i Zakładach Chemicznych Siarki ˝Siarkopol˝ w Grzybowie przeprowadzono postępowanie układowe, które zakłada umorzenie 75% ogólnej kwoty wierzytelności. W Kopalniach i Zakładach Przetwórczych Siarki ˝Siarkopol˝ w Tarnobrzegu oddłużenie odbywa się w drodze indywidualnych porozumień między wierzycielami.    Pomimo tych wszystkich działań przedsiębiorstwa te od czterech lat prowadzą działalność ze stratą. Z dniem 1 października 1997 r. minister skarbu państwa wdrożył postępowanie naprawcze.    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 28 kwietnia 1998 r.