Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie zmiany systemu zawierania kontraktów na zakup energii elektrycznej wyprodukowanej przez lokalnych wytwórców

   W odpowiedzi na pismo o znaku SPS-020-458/98 z dnia 9 kwietnia 1998 r. dotyczące interpelacji posła Zbigniewa Janasa w sprawie zmiany systemu zawierania kontraktów na zakup energii elektrycznej wyprodukowanej przez lokalnych wytwórców uprzejmie przedkładam poniższe wyjaśnienia stanowiące odpowiedź na przekazaną interpelację.    Pan poseł Zbigniew Janas w swej interpelacji postawił pytanie, czy minister gospodarki przewiduje zmianę systemu zawierania kontraktów na zakup energii elektrycznej wyprodukowanej przez lokalnych wytwórców. Pytanie to zostało oparte na tezie, że obecnie istniejący system powoduje, iż budowane lokalne elektrownie pracujące na zasadzie systemów skojarzonych muszą konkurować w zakresie cen nie z poszczególnymi elektrowniami (w takiej konkurencji mają szanse wygrać), lecz z cenami uśrednionymi, po jakich PSE SA sprzedaje energię spółkom dystrybucyjnym.    Postawiony problem należy rozważać na tle funkcjonującego obecnie krajowego systemu elektroenergetycznego. Charakteryzuje się on następującymi cechami.    W krajowym systemie elektroenergetycznym jest zainstalowane ok. 33 tys. MW mocy, z tego ponad 90% w tzw. elektrowniach i elektrociepłowniach zawodowych. Pozostała ilość (ok 10%) w elektrowniach przemysłowych, które produkują energię elektryczną i ciepło głównie na własne potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Średnie zapotrzebowanie na moc wynosi aktualnie ok. 22 tys. MW, co oznacza, że prawie 1/3 zainstalowanej mocy nie jest wykorzystywana.    Wykorzystywanie zainstalowanej mocy odbywa się zgodnie z zasadami tzw. ERO (Ekonomiczny Rozdział Obciążeń). Zasada ta (w dużym skrócie) polega na takim obciążaniu poszczególnych urządzeń wytwórczych w poszczególnych elektrowniach i elektrociepłowniach, aby zapotrzebowanie na energię elektryczną było pokrywane, rozpoczynając od najtańszych źródeł energii elektrycznej. W miarę wzrostu zapotrzebowania na energię elektryczną do systemu elektroenergetycznego włączane są coraz droższe źródła. Oczywiście odbywa się to przy jednoczesnym przestrzeganiu zasady jak najmniejszej uciążliwości dla środowiska naturalnego. Ponieważ zapotrzebowanie na energię elektryczną nie jest równomierne na całym obszarze Polski, różni się ono i to nawet znacznie. Wtedy ustalona kolejność włączania urządzeń wytwórczych do systemu (wg wzrastającej ceny) jest korygowana o warunki techniczne możliwości przesłania energii elektrycznej do rejonu wzrastającego zapotrzebowania. Zachodzi wtedy sytuacja polegająca na tym, że do systemu może być włączone urządzenie droższe, mimo że tańsze nie zostało w pełni wykorzystane. Wpływa to na zróżnicowanie cen energii elektrycznej wprowadzanych do systemu elektroenergetycznego.    Spółki dystrybucyjne mają pełną swobodę w wyborze kierunków zakupu energii elektrycznej dla pokrycia zapotrzebowania występującego na terenie ich działania. Dokonując wyboru dostawcy energii elektrycznej, dokonują analizy nie tylko cen oferowanej energii, ale także uwzględniają inne elementy rachunku ekonomicznego, m.in. stabilność i niezawodność dostaw. Trzeba bowiem pamiętać, że za nie dostarczoną odbiorcy energię elektryczną konsekwencje finansowe ponosi spółka energetyczna. Zakup energii elektrycznej od krajowego systemu elektroenergetycznego nie jest obarczony tym ryzykiem, bowiem możliwe niedobory energii elektrycznej, będące wynikiem np. awarii, uzupełniane są poprzez włączenie mocy rezerwowych lub zmianę konfiguracji sieci elektroenergetycznej. Takich możliwości rezerwowania dostaw wytwórcy lokalni z reguły nie posiadają.    Powyższe wyjaśnienia obrazują obecną sytuację w systemie elektroenergetycznym.    Biorąc pod uwagę rozwój gospodarczy kraju, zapotrzebowanie na energię elektryczną będzie wzrastało. Istniejące rezerwy będą ulegały sukcesywnemu zmniejszaniu. Wskutek wykorzystywania coraz droższych źródeł energii cena energii elektrycznej w systemie będzie wzrastała. Również istniejąca sieć elektroenergetyczna służąca przesyłaniu coraz większych ilości energii będzie wymagała ponoszenia nakładów na jej rozbudowę, co spowoduje wzrost kosztów przesyłania energii. Konkurencyjność lokalnych urządzeń wytwórczych energii elektrycznej znacznie wzrośnie. Warunki takie będą się tworzyły w okresie kilku najbliższych lat.    Przy takiej perspektywie nie przewiduje się wprowadzania specjalnych regulacji (nie ma ich także obecnie) w zakresie sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej na rynkach lokalnych. Wyrażam pogląd, że wymogi gospodarki rynkowej skłaniają do maksymalnego ograniczania regulacji z poziomu władz rządowych.    Ustawa Prawo energetyczne tworzy warunki do promowania konkurencji na wszystkich etapach dostarczania energii dla użytkownika; od wytwarzania, poprzez przesył, obrót, aż do dystrybucji włącznie. Ingerencje centralnej administracji ww. ustawa ogranicza zaś tylko do incydentalnych przypadków, a mianowicie w przypadku możliwości wystąpienia: zagrożenia bezpieczeństwa energetycznego państwa polegającego na długookresowym braku równowagi na rynku paliwowo-energetycznym, zagrożenia bezpieczeństwa osób, znacznych strat materialnych. Stwarza również możliwość nałożenia obowiązku zakupu energii ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych, nie wspomina natomiast o specjalnie preferencyjnym traktowaniu gospodarki skojarzonej cieplno-elektrycznej w źródłach konwencjonalnych.    Również istotnym momentem dla rozwoju konkurencji na rynkach lokalnych będzie - zapisane w ustawie - Prawo energetyczne, uwolnienie cen energii elektrycznej. Wolne ceny energii elektrycznej, z uwolnionymi już cenami ciepła, zapewnią właściwy dla gospodarki rynkowej przepływ strumienia finansowego pomiędzy przedsiębiorstwami elektroenergetyki, w tym działającymi na rynkach lokalnych.    Zagadnienie skojarzonej produkcji energii elektrycznej i ciepła przez lokalnych wytwórców znajdzie swoje odzwierciedlenie w aktualizowanych założeniach polityki energetycznej państwa, nad którymi Ministerstwo Gospodarki rozpoczyna właśnie prace. Rozwiązania systemowe, jakie zostaną tam zapisane, ukierunkowane będą na wykorzystanie przede wszystkim dostępnych mechanizmów rynkowych, w tym zasad konkurencji, tak aby w pełni mogła uzewnętrznić się naturalna przewaga skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła na rynkach lokalnych i usunięte zostały ewentualne bariery w ich rozwoju, a zwłaszcza nastąpiło zrównoważenie pozycji wszystkich podmiotów prowadzących działalność w tym segmencie rynku.    Przedstawiając powyższe, pozostaję w przekonaniu, że rozwój produkcji energii elektrycznej i ciepła będzie sukcesywnie następował w ramach realizacji wspomnianych założeń polityki energetycznej państwa bez konieczności tworzenia odrębnego programu. Jestem także przekonany, że powstające w warunkach konkurencji lokalne elektrociepłownie będą najbardziej dostosowane do zaspokajania zapotrzebowania lokalnych społeczności na energię elektryczną i ciepło.    Minister    Janusz Steinhoff    Warszawa, dnia 6 maja 1998 r.