Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie niedoboru środków budżetów powiatowych na 1999 r. na przykładzie powiatu pilskiego

   Nawiązując do przesłanej przy piśmie nr SPS-0202-1878/99 z dnia 8 maja 1999 r. interpelacji pana posła Grzegorza Piechowiaka w sprawie niedoboru środków budżetu powiatu pilskiego, uprzejmie wyjaśniam.    Źródła dochodów jednostek samorządu terytorialnego określa ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983 z późn. zm.). Zgodnie z tą ustawą podstawowym źródłem dochodów powiatu są udziały w podatku dochodowym od osób fizycznych, subwencja ogólna oraz dotacje celowe z budżetu państwa na zadania określone ustawami. Zarówno dochody z tytułu udziału w podatku dochodowym, jak i część wyrównawcza subwencji ogólnej ustalane są w sposób określony ustawą, o której wyżej mowa. Wysokość części oświatowej i części drogowej subwencji ogólnej ustalono na podstawie rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy.    Jeśli chodzi o dochody pochodzące z dotacji na realizowane zadania z zakresu administracji rządowej oraz z dotacji na zadania własne powiatów i samorządów województw, to podstawą ich ustalenia były kwoty wydatków zaplanowane przez ministrów i wojewodów w ramach zatwierdzonych przez Radę Ministrów limitów wydatków dla poszczególnych dysponentów części budżetowych. Określone przez wojewodów kwoty wydatków dla powiatów były weryfikowane przez poszczególne resorty.    Projekt wydatków powiatu w poszczególnych działach generalnie oparto na takich samych zasadach jak dla zadań realizowanych przez administrację rządową, przy czym wysokość subwencji na zadania własne powiatu w zakresie oświaty oraz na utrzymanie dróg ustalono w oparciu o rozporządzenia wykonawcze ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000.    W projekcie budżetu, opracowanym przez ministra finansów, na zadania realizowane przez powiat pilski w zakresie poszczególnych działów przewidziano:    Dział 40: Rolnictwo. Na sfinansowanie wydatków powiatowych inspektoratów weterynarii zostały przewidziane dotacje celowe z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej wykonywane przez powiat. Podziału kwot tych dotacji na poszczególne powiaty (w ramach ogólnej kwoty dotacji ujętej w budżecie wojewody wielkopolskiego) dokonało Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w porozumieniu z wojewódzkim lekarzem weterynarii. Dla powiatu pilskiego dotacja ta wynosi 215 tys. zł.    Dział 79: Oświata i wychowanie. Wydatki w tym dziale finansowane są z części oświatowej subwencji ogólnej oraz dotacji celowej z budżetu państwa na realizację zadań własnych powiatu i zadań z zakresu administracji rządowej. Zaplanowane w budżecie państwa na 1999 r. środki na finansowanie zadań powiatów w zakresie oświaty i wychowania określone zostały według zasady wyznaczającej kształtowanie wydatków w budżecie państwa. Zasady tej kalkulacji przewidywały:    - wzrost wydatków płacowych w 1999 r. wynikający ze skutków finansowych planowanej na 1999 r. podwyżki wynagrodzeń zapewniającej średnioroczny wzrost płac o 2 punkty procentowe ponad prognozowaną stopę inflacji,    - wzrost wydatków relacjonowanych do wynagrodzeń również o 2 punkty procentowe powyżej prognozowanej inflacji,    - zastosowanie w algorytmie podziału subwencji oświatowej dodatkowego parametru korygującego poziom subwencji w granicach nie mniej niż 95% i nie więcej niż 110% wydatków na zadania oświatowe, zaplanowanych w projekcie budżetu na 1999 r. przez poprzednich gestorów jednostek oświaty.    Część oświatowa subwencji ogólnej, po odliczeniu 1% rezerwy, została podzielona na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego na podstawie rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 23 grudnia 1998 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej.    W trakcie ustalania części oświatowej subwencji ogólnej dla powiatów Ministerstwo Edukacji Narodowej pismem z dnia 8 stycznia 1999 r. nr DE-III-3117-37/99 zwróciło się z prośbą do wszystkich starostów o wnikliwe przeanalizowanie i weryfikację danych przekazanych w wykazach obrazujących wielkości zadań oświatowych w roku szkolnym 1998/1999. W odpowiedzi na te pisma powiaty przesłały zweryfikowane dane dotyczące głównie liczby uczniów i kierunków kształcenia w poszczególnych szkołach. Na podstawie tych korekt w zakresie zadań szkół ponadpodstawowych i specjalnych została naliczona część oświatowa subwencji ogólnej. W przypadku powiatu pilskiego wynosi ona 19 799 000 zł.    Dział 83: Kultura i sztuka. W ramach tego działu jednostki samorządu terytorialnego realizują własne zadania z zakresu kultury i sztuki, a wydatki związane z realizacją tych zadań finansowane są z dochodów własnych samorządów. Jednostki samorządu terytorialnego samodzielnie określają wydatki na realizację ww. zadań w swoich uchwałach budżetowych. Biorąc pod uwagę nałożone ustawowo na samorządy obowiązki dotyczące prowadzenia zadań z zakresu kultury, w przekazanym przez ministra finansów (pismem nr SJM/W/531/99 z dnia 3 lutego 1999 r.) skorygowanym projekcie budżetu powiatu pilskiego zaplanowano kwotę wydatków możliwych do sfinansowania z dochodów własnych w wysokości 1001 tys. zł. Mając jednak na uwadze, że kwota uwzględniona w projekcie budżetu powiatu nie pozwala na pokrycie niezbędnych wydatków dla instytucji kultury, na wniosek ministra kultury i sztuki, decyzją ministra finansów z dnia 21 maja 1999 r. nr FS9-453 D/8/15/99, z rezerwy celowej na wdrożenie reformy terytorialnej została przyznana dla powiatu pilskiego dotacja w kwocie 948 tys. zł, w tym na rozdz. 8314: Biura wystaw artystycznych - 48 tys. zł i na rozdz. 8322: Biblioteki - 900 tys. zł.    Dział 85: Ochrona zdrowia. Dla powiatów zaplanowano dotacje na realizację zadań z zakresu administracji rządowej, z przeznaczeniem na finansowanie powiatowych inspekcji sanitarnych. Wydatki na wojewódzkie i powiatowe inspekcje sanitarne zostały zaplanowane na 1999 r. w kwotach zaproponowanych przez Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej. W projekcie budżetu powiatu pilskiego przewidziano na realizację tych zadań dotację celową z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej wykonywane przez powiat - w wysokości 467 tys. zł.    Dział 86: Opieka społeczna. Zasady ustalania dotacji celowych z budżetu państwa na dofinansowanie ponadgminnych domów pomocy społecznej określa rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 29 sierpnia 1998 r. Zgodnie z tym rozporządzeniem dotację dla danego powiatu w 1999 r. ustala się w kwocie będącej iloczynem liczby mieszkańców danego powiatu przebywających w domach pomocy i kosztów utrzymania, pomniejszonym o wpływy z odpłatności za pobyt w domu, nie więcej jednak niż średnia miesięczna wojewódzka kwota dotacji. Ustalona w ten sposób dotacja dla powiatu pilskiego na dofinansowanie w rozdziale 8611: Domy pomocy społecznej, została ustalona w kwocie 7820 tys. zł.    W rozdziale 8614: Powiatowe centra pomocy rodzinie, kwota dotacji została zaplanowana w wysokości 297 tys. zł, a w rozdziale 8622: Rodziny zastępcze i własne - kwota 915 tys. zł. Podziału dotacji na zadania z zakresu administracji rządowej realizowane przez powiaty dokonało Ministerstwo Pracy i Polityki Socjalnej, w porozumieniu z byłymi wojewódzkimi zespołami pomocy społecznej.    Dział 88: Turystyka i wypoczynek. Środki w tym dziale pochodzą z dotacji celowych ujętych w budżecie wojewody wielkopolskiego. Powiaty otrzymują dotacje na finansowanie bieżących zadań własnych w zakresie utrzymania szkolnych schronisk młodzieżowych w rozdz. 8811. Dotacja, jaka na ten cel została zaplanowana w projekcie budżetu zaproponowanym przez ministra finansów dla powiatu pilskiego, wynosi 58 tys. zł.    Dział 91: Administracja państwowa i samorządowa. Zgodnie z przyjętym trybem prac nad opracowaniem projektu ustawy budżetowej na rok 1999 wstępne limity wydatków dla województw, zaakceptowane przez Radę Ministrów, zostały podzielone przez byłych wojewodów na województwa rządowe, województwa samorządowe i powiaty. W trakcie dalszych prac budżetowych, oceniając prawidłowość przedstawionych przez wojewodów materiałów planistycznych w kontekście proporcji dokonanego podziału wydatków w dziale 91: Administracja państwowa i samorządowa, na urzędy marszałkowskie i starostwa powiatowe, stwierdzono znaczące dysproporcje w poszczególnych jednostkach. Uznano zatem za celowe złagodzenie tych dysproporcji przez zastosowanie jednolitego dla wszystkich urzędów marszałkowskich i starostw powiatowych kryterium podziału wydatków, za które przyjęto liczbę ludności. Kryterium to stanowiło podstawę określenia poziomu wydatków na zadania własne powiatów oraz dotacji celowych na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej wykonywane przez powiat, wynikające m.in. z ustaw: Prawo geodezyjne i kartograficzne, Prawo wodne, o obywatelskie polskim, o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Natomiast wysokość dotacji celowych na finansowanie zadań powiatowych inspektorów nadzoru budowlanego została określona dla poszczególnych powiatów przez Główny Urząd Nadzoru Budowlanego.    Ponadto w toku dalszych prac stwierdzono, iż w przypadku niektórych powiatów i województw liczba osób skierowanych do pracy z byłych urzędów wojewódzkich i urzędów rejonowych jest zawyżona w stosunku do ich możliwości finansowych. Zawyżenie to wynika generalnie z nieproporcjonalnego rozłożenia liczby pracowników administracji rządowej w układzie województw i urzędów rejonowych przed 1 stycznia 1999 r. W tej sytuacji możliwe było podjęcie przez zainteresowane jednostki decyzji o wypowiedzeniu w styczniu br. umowy o pracę pracownikom skierowanym do pracy w nadmiernej liczbie.    Na zrefundowanie wypłaty należnych świadczeń dla zwolnionych w tym trybie pracowników, zgodnie z przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 27 kwietnia 1999 r. rozporządzeniem w sprawie określenia zakresu zadań objętych dofinansowaniem oraz szczegółowych zasad i trybu udzielania dotacji celowych dla powiatów i samorządów województw na dofinansowanie bieżących zadań własnych (DzU nr 39, poz. 385), zostaną przyznane samorządom dotacje z rezerwy celowej zaplanowanej w ustawie budżetowej na 1999 r. na koszty wdrożenia reformy terytorialnej.    Dział 93: Bezpieczeństwo publiczne. W rozdziale 9313: Komendy powiatowe Policji, podstawą ustalenia dotacji celowych na realizację zadań z zakresu administracji rządowej był faktyczny stan zatrudnienia, przeciętne wynagrodzenie oraz powierzchnia pomieszczeń użytkowych. Dotacja celowa otrzymana z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej wykonywane przez powiat pilski w tym rozdziale wynosi 13 967 tys. zł. Natomiast podstawą kalkulacji dotacji celowych na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej dla powiatowych komend Państwowej Straży Pożarnej był faktyczny stan zatrudnienia i przeciętne wynagrodzenie. Kwota dotacji na ten cel wynosi 2576 tys. zł. Dotacje celowe na finansowanie tych zadań ujęte zostały zgodnie z wnioskami Komendy Głównej Policji oraz Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarne.    Odnośnie do wnioskowanego przez pana posła zwiększenia budżetu powiatu uprzejmie informuję, że ewentualne dofinansowanie budżetów jednostek samorządu terytorialnego jest możliwe z rezerw celowych ujętych w ustawie budżetowej na rok 1999 (w tym utworzonych zgodnie z ustawą z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000), tj.:    - z rezerwy na koszty wdrożenia reformy terytorialnej, dotacje na zadania wykonywane przez powiaty i samorządy województw (w tym na zadania w dziedzinie kultury i sztuki nie mniej niż 100 000 tys. zł) oraz inne wydatki wynikające ze zmian kompetencji,    - z rezerwy w wysokości 1% części oświatowej subwencji ogólnej (propozycję podziału rezerwy opracuje Ministerstwo Edukacji Narodowej),    - z rezerwy w wysokości 1,5% sumy kwot części wyrównawczych subwencji ogólnej dla powiatów i województw.    Niemniej jednak pragnę podkreślić, iż wielkość tych rezerw nie pozwoli na uwzględnienie wszystkich potrzeb zgłaszanych przez powiaty i samorządy województw. Ponadto uprzejmie informuję pana posła, iż projekty budżetów przekazane powiatom i samorządom województw przez ministra finansów nie miały w pełnym zakresie charakteru obligatoryjnego. Organy stanowiące mogły (i w dalszym ciągu mogą) zdecydować, z wyjątkiem środków pochodzących z dotacji celowych, o innym przeznaczeniu dochodów, w zależności od własnej oceny hierarchii potrzeb.    Sekretarz stanu    Jerzy Miller    Warszawa, dnia 31 maja 1999 r.