Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie realizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

   W odpowiedzi na interpelację pana posła Jacka Kasprzyka z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie realizacji ustawy o emeryturach i rentach z FUS z dnia 17 grudnia 1998 r. (DzU nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), przesłaną przy piśmie z dnia 13 lipca 1999 r. (znak: SPS-0202-2206/99), uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    Obowiązujące do końca 1990 r. przepisy o archiwizacji zobowiązywały zakłady pracy do przechowywania dokumentacji płacowej pracowników przez okres 12 lat.. Oznacza to, że zakłady pracy nie miały obowiązku przechowywania dokumentacji płacowej pracowników sprzed 1980 r. przez okres dłuższy niż 12 lat, a akt osobowych przez lat 50 od zwolnienia pracownika.    Rozporządzenie ministra finansów z 15 stycznia 1991 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości (DzU nr 10, poz. 35) przedłużyło okres przechowywania dokumentacji płacowej. Od 1 stycznia 1991 r. okres przechowywania list płacy, kart zbiorczych płac oraz innych dokumentów, na podstawie których można ustalić podstawę wymiaru emerytury lub renty, jest uzależniony od okresów przewidzianych w przepisach emerytalno-rentowych określających zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń, które nie ustanawiają konkretnej daty granicznej.    W związku z tym od czasu wejścia w życie powołanego wyżej rozporządzenia, archiwa państwowe nie wydają zezwolenia na zlikwidowanie dokumentacji płacowej zakładów pracy przed upływem 50-letniego okresu przechowywania. Jeżeli jednak zakład pracy zlikwidował dokumentację płacową po 12-letnim okresie przechowywania, czyli przed wejściem w życie rozporządzenia ministra finansów z 15 stycznia 1991 r., to zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu może taki zakład wydać na podstawie zachowanych akt osobowych pracownika w oparciu o dane zawarte w umowie o pracę, pismach o powołaniu, mianowaniu oraz w innych pismach określających wynagrodzenie danej osoby.    Zgodnie z pismem wiceprezesa ZUS z dnia 14 lipca 1999 r. do oddziałów ZUS przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń z dokumentacji zastępczej obowiązuje ścisła zasada uwzględniania tylko tych składników wynagrodzenia z akt osobowych, które przysługiwały bezwarunkowo w czasie trwania zatrudnienia jako stałe składniki w określonej wysokości, np. wynagrodzenie zasadnicze oraz stałe dodatki określone kwotowo. Inne składniki wynagrodzenia, np. premie, nagrody czy dodatki mogą być uwzględnione tylko wówczas, jeżeli zachowana dokumentacja wskazuje niewątpliwie na ich faktyczną wypłatę w określonej wysokości, od której została odprowadzona składka na ubezpieczenie społeczne. Wysokość zarobków może być również ustalona na podstawie wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej. Legitymacja taka stanowi samoistny środek dowodowy dla udokumentowania osiąganych zarobków.    Należy jednocześnie podkreślić, że nigdy w przeszłości nie wydano aktu prawnego sankcjonującego praktykę niewpisywania przez niektóre zakłady pracy danych o zarobkach do legitymacji ubezpieczeniowych. Tak więc przede wszystkim w interesie pracownika leżało zadbanie o to, aby odpowiednie służby zakładu pracy najpóźniej w dniu zakończenia pracy w danym zakładzie dokonały wpisów o zarobkach w legitymacji ubezpieczeniowej. Zarówno bowiem zgodnie z przepisami nadal obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (DzU z 1983 r. nr 10, poz. 49), jak również zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, udokumentowanie okresów zatrudnienia oraz wysokości zarobków stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty należy do osoby zgłaszającej wniosek o te świadczenia.    Rząd miał zawsze pełną świadomość, że wprowadzenie możliwości ustalania podstawy wymiaru od zarobków z okresów, z których nie zachowała się dokumentacja wywoła rozgoryczenie wielu osób, których dokumentacja się zachowała. Dlatego też w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw przyjęto jako datę graniczną dzień 1 stycznia 1980 r., tj. dzień, od którego istnieje obowiązek przechowywania dokumentacji płacowej.    Z tych samych względów w rządowym projekcie ustawy o emeryturach i rentach z FUS także proponowano zachować omawianą datę graniczną - 1 stycznia 1980 r. Jednak na wniosek pani poseł Anny Bańkowskiej parlament ustanowił także regułę, zgodnie z którą do ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent można przyjmować zarobki z całego okresu aktywności zawodowej. Przyjmując ją, parlament miał pełną świadomość, że nie wszyscy z nowego rozwiązania będą mogli skorzystać. Rząd nie ma obecnie możliwości, nawet w drodze wyjątku, zagwarantowania sprawiedliwego i równego korzystania z omawianego przepisu.    Podsekretarz stanu    Grażyna Gęsicka    Warszawa, dnia 30 lipca 1999 r.