Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie stopnia zaawansowania przygotowań do wprowadzenia nowych matur w 2002 r.

   Szanowny Panie Marszałku! Niniejszym przesyłam wyjaśnienia dotyczące interpelacji pani poseł Izabelli Sierakowskiej w sprawie niektórych zagadnień związanych z wprowadzeniem nowego regulaminu egzaminu maturalnego w 2002 r.    - Rozporządzenie ministra edukacji narodowej o ocenianiu i egzaminowaniu z 19 kwietnia 1999 r. mówi o konieczności ogłoszenia syllabusów na dwa lata przed terminem egzaminu. Ponieważ egzamin będzie się odbywał w maju i czerwcu, komisje okręgowe w maju 2000 r. ogłosiły syllabusy ze wszystkich przedmiotów na swoich stronach internetowych. W wydaniu książkowym pierwsze zeszyty (język polski i matematyka) zaczęły docierać do szkół w pierwszych dniach czerwca i do połowy lipca dotarły wszystkie. Każda szkoła ponadpodstawowa w Polsce dostała jeden darmowy komplet syllabusów. W wolnej sprzedaży w księgarniach ukazały się w połowie sierpnia, w sprzedaży wysyłkowej były już od lipca. W praktyce szkolnej jako dwa lata uznaje się dwie kolejne klasy. W klasie trzeciej uczniowie deklarują, jakie przedmioty będą ich szczególnie interesowały w trakcie ostatnich lat szkolnych i zgodnie z tym wyborem zapisują się na zajęcia fakultatywne. (W wielu szkołach, co dopuszcza ustawodawca, odbywa się to dopiero w klasie czwartej). Pierwszego września każdy zainteresowany nauczyciel i uczeń mógł się zaopatrzyć we własny syllabus lub korzystać z egzemplarzy znajdujących się w szkolnej bibliotece, które sfinansowało Ministerstwo Edukacji Narodowej.    - Dostęp do internetu posiada prawie każde liceum. W wyjątkowych przypadkach braku dostępu dyrektor szkoły mógł otrzymać odpowiednie materiały z kuratorium oświaty, z którym pozostaje w stałym kontakcie.    W tym miejscu chciałbym nadmienić, że prace nad przygotowaniem nowej formuły egzaminu maturalnego z poszczególnych przedmiotów maturalnych trwają od września 1995 r., kiedy to minister edukacji narodowej powołał zespoły przedmiotowe programu ˝Nowa Matura˝. Zespoły składające się z nauczycieli różnych typów szkół, przy współpracy przedstawicieli wyższych uczelni, opracowywały projekt nowej formuły egzaminu. Każde z kolejnych ustaleń było weryfikowane w szkołach. Uczniowie pisali tzw. matury próbne według nowych zasad, a na egzaminach maturalnych stopniowo wprowadzano nowe typy tematów. Wielu uczniów, zarówno liceów ogólnokształcących, jak i techników, wybierało te ˝nowe˝ tematy i zdawało egzamin maturalny z pozytywnym wynikiem. W różnych ośrodkach przeprowadzano ankiety dla maturzystów i nauczycieli, aby poznać ich opinie na temat proponowanej formuły egzaminu. Zgłaszane uwagi wykorzystywane były do korygowania pierwotnych propozycji uczestników programu ˝Nowa Matura˝.    We wrześniu 1999 r. Centralna Komisja Egzaminacyjna rozesłała do tysiąca wybranych nauczycieli z całego kraju propozycje ˝Standardów wymagań egzaminacyjnych˝ wraz z opisem egzaminu i przykładowymi zadaniami z prośbą o opinie. Po wprowadzeniu uwag wynikających z tej konsultacji propozycje zostały wydane drukiem i rozesłane do szkół, stowarzyszeń nauczycielskich, organów samorządowych oraz sejmowej komisji oświaty (gdzie dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej i kierownik Wydziału Matur odpowiadali osobiście na posiedzeniu w styczniu 2000 r. na wszystkie uwagi i wątpliwości pań posłanek i panów posłów). W wyniku tych konsultacji do Centralnej Komisji Egzaminacyjnej nadeszło ponad 80 tys. opinii dotyczących proponowanych egzaminów. Znakomita ich większość były pozytywna (wyniki są do wglądu w CKE).    Począwszy od września 1996 r., wszyscy uczestnicy programu ˝Nowa Matura˝, a od kwietnia 1999 r. - kiedy powołano CKE - pracownicy systemu egzaminacyjnego (w większości wywodzący się z ˝Nowej Matury˝) stale organizują spotkania z dyrektorami szkół, pracownikami samorządów, stowarzyszeniami i związkami nauczycielskimi oraz radami pedagogicznymi, dotyczące zasad nowego systemu egzaminacyjnego i wymagań maturalnych.    Wszelkie proponowane zmiany, łącznie z egzaminem ustnym z języka polskiego i języków obcych, były sprawdzane w szkołach średnich i dopiero pozytywne wyniki takich pilotaży oraz pozytywne opinie uczniów i nauczycieli skutkowały wprowadzeniem zaplanowanych zasad (wszystkie wyniki do wglądu w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej).    W latach 1999-2000 dwukrotnie w Radiu BIS w programie ogólnopolskim został zorganizowany cykl audycji poświęconych egzaminom, w których pracownicy MEN i CKE przedstawiali nowe zasady zewnętrznego oceniania i odpowiadali na pytania telefoniczne radiosłuchaczy. Podobne audycje organizują rozgłośnie regionalne z pracownikami komisji okręgowych. Dyrektor CKE i kierownik Wydziału Matur CKE w telewizji ogólnopolskiej przedstawiali nowe egzaminy i odpowiadali na pytania telewidzów. W podobnych audycjach telewizji regionalnych uczestniczyli pracownicy okręgowych komisji egzaminacyjnych. W prasie centralnej i w regionalnej ukazują się często artykuły autorstwa pracowników systemu egzaminacyjnego, przedstawiające zasady nowego egzaminu. Czasopisma skierowane do maturzystów (np. ˝Perspektywy˝), a także czasopisma przedmiotowe dla nauczycieli również publikują artykuły poświęcone egzaminom z poszczególnych przedmiotów i wyjaśniające wprowadzane zmiany.    W Internecie istnieją strony www... centralnej i okręgowych komisji egzaminacyjnych, na których wszystkie zmiany są dokładnie opisane, a przy jakichkolwiek wątpliwościach można zadać pytanie, na które każdy otrzymuje drogą elektroniczną odpowiedź w ciągu kilku dni. W tej sytuacji trudną przyjąć, że uczniowie dowiedzieli się o nowych egzaminach i nowych wymaganiach egzaminacyjnych dopiero latem 2000 r.    - Nie ma potrzeby rozdawania wszystkim uczniom wydanych drukiem syllabusów. Są one przeznaczone głównie dla nauczycieli do wykorzystania w czasie zajęć edukacyjnych, ułatwiając przygotowanie uczniów do egzaminu maturalnego. Jak wspomniano wyżej, syllabusy są dostępne dla zainteresowanych w bibliotekach szkolnych.    - Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia pozwolą na niekwestionowanie terminu wprowadzenia nowej matury.    - Nowe wymagania nauczyciele poznawali w związku z programem ˝Nowa Matura˝, a więc począwszy od roku 1995. Obowiązkiem nauczycieli było przygotowanie uczniów do sprostania tym wymogom. W efekcie wielu uczniów, zarówno liceów ogólnokształcących jak i techników, wybierało ˝nowe˝ tematy i zdawało egzamin maturalny z pozytywnym wynikiem.    - Zmiany nieobejmowane wcześniej przez program ˝Nowa Matura˝ dotyczą zestawu przedmiotów obowiązkowych. Został on ustalony w rozporządzeniu opublikowanym dnia 10 maja 1999 r., a więc trzy lata przed pierwszym egzaminem maturalnym, przeprowadzanym według nowej formuły. Zapowiedź zmian ogłoszono w maju 1998 r. w publikacji Ministerstwa Edukacji Narodowej, informującej o projekcie reformy systemu edukacji, której wielotysięczny nakład został przekazany wszystkim szkołom, samorządom i instytucjom związanym z oświatą.    - Poza przedstawionymi wyżej formami konsultacji społecznej zasadność zaproponowanej formy egzaminu ustnego została sprawdzona w badaniach pilotażowych w kilku szkołach w Polsce (Gdynia, Kolno, Miętne k. Garwolina, Warszawa, Wodzisław Śląski, Zabrze) i zarówno przez nauczycieli, jak i uczniów uczestniczących w badaniach została oceniony bardzo wysoko (materiały do wglądu w Centralnej Komisji Egzaminacyjnej).    - Wewnętrzna część egzaminu z języka polskiego i języka obcego jest egzaminem ustnym, w przeprowadzeniu którego licea mają długoletnie doświadczenie, a przepisy dotyczące organizacji nie wprowadzają istotnych zmian. Novum polega na prezentowaniu tematu wybranego i wcześniej opracowanego przez ucznia. Jest to również wypowiedź ustna, a nie ˝obrona˝ pisemnej pracy seminaryjnej.    - Przepisy nie określają formy przeprowadzenia konsultacji, więc można je organizować dla grupy uczniów. Tym bardziej jest to zasadne, gdyż konsultacje dotyczą metody opracowywania tematów, a nie ich treści. Odpowiedni dobór grupy uczestników konsultacji, poświęconych metodologii, może dać lepsze rezultaty ze względu na możliwość szerszej egzemplifikacji. Zapoznanie się nauczycieli z zestawami bibliografii, sporządzonymi przez uczniów, nie stanowi większego obciążenia niż związane z zawodem nauczyciela języka polskiego sprawdzanie prac pisemnych.    - Jak wspomniano wyżej, egzamin wewnętrzny jest egzaminem ustnym, więc nikt nie może ucznia wyręczyć w zdawaniu.    Mam nadzieję, że powyższe zostanie uznane przez panią poseł Izabellę Sierakowską za wystarczające wyjaśnienie zgłoszonych przez nią wątpliwości co do zasadności terminu nowej matury w roku 2002.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Wojciech Książek    Warszawa, dnia 8 stycznia 2001 r.