Debaty sejmoweII Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie potrzeby uregulowania legislacyjnego form kształcenia ogólnego i zawodowego w gimnazjum dla dorosłych uczestników OHP

   W związku z przekazaniem przy piśmie z dnia 18 kwietnia 2002 r. (znak SPS-0202-1104/02) interpelacji pani poseł Zofii Wilczyńskiej w sprawie potrzeby uregulowania legislacyjnego form kształcenia ogólnego i zawodowego w gimnazjum dla dorosłych uczestników OHP, uprzejmie przedstawiam stanowisko resortu pracy:    Ochotnicze Hufce Pracy są państwową jednostką organizacyjną nadzorowaną przez ministra pracy i polityki społecznej, wykonującą zadania państwa w zakresie kształcenia, zatrudniania i wychowania młodzieży.    Według aktualnego stanu prawnego Ochotnicze Hufce Pracy realizują swoją działalność w oparciu o:    1) ustawę z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (DzU z 2001 r. nr 6, poz. 396 - tekst jednolity, z późn. zm.),    2) ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (DzU z 1996 r. nr 67, poz. 329 - tekst jednolity z późn. zm.),    3) rozporządzenie MPiPS z dnia 11 lipca 2000 r. (DzU nr 56, poz. 671) w sprawie szczegółowych zadań oraz zasad organizacji i szczegółowych zasad funkcjonowania Ochotniczych Hufców Pracy.    Ochotnicze Hufce Pracy stanowią skuteczne ogniwo w systemie wychowania i w obowiązującym systemie kształcenia w Polsce. Podmiotem ich oddziaływań jest młodzież zaniedbana, o zmniejszonych szansach życiowych, pochodząca ze środowisk niedostosowanych społecznie, w dużej części patologicznych, z rodzin dysfunkcyjnych, niepełnych, zubożałych, poszukująca instytucjonalnego wsparcia i opieki, wymagająca oddziaływań wychowawczych i kształcenia zawodowego warunkującego samodzielny start w dorosłe życie. Dla tej właśnie młodzieży Ochotnicze Hufce Pracy są instytucjonalnym wsparciem, a umożliwienie jej uzupełnienia wykształcenia ogólnego i zdobycia przygotowania zawodowego w toku procesu pracy niekiedy jedyną drogą przeciwko marginalizacji i wykluczeniu społecznemu.    Organizowane przez OHP kształcenie tak ogólne, jak i zawodowe powinno umożliwić młodzieży naukę w formach nietypowych, uzupełniających powszechny system edukacyjny obowiązujący w Polsce, umożliwiających łączenie nauki z pracą.    Przed wprowadzeniem reformy edukacji uczestnicy OHP dokształcali się w formach szkolnych stwarzających im taką możliwość. Młodzież, która nie ukończyła szkoły podstawowej, mogła kontynuować naukę w szkołach przysposabiających do pracy zawodowej lub w podstawowych studiach zawodowych, umożliwiających im zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego. Reforma zlikwidowała te szkoły, wprowadzając obligatoryjnie trzyletnie gimnazja.    Młodzież która ukończyła 8 klas (15-latkowie), kontynuowała w OHP naukę w zasadniczych szkołach zawodowych dla dorosłych, będąc jednocześnie pracownikami młodocianymi. Po reformie systemu oświaty możliwość nauki w zasadniczych szkołach zawodowych mają jedynie absolwenci gimnazjum - 17-latkowie. Dla młodzieży - uczestników OHP - konieczne jest stworzenie takich nietypowych form kształcenia, które umożliwią im wcześniejsze (już w wieku 15 lat) połączenie nauki z pracą.    Zgodnie z delegacją zawartą w art. 69 ust. 3 ustawy z dnia 7.09.1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity DzU z 1996 r. nr 67, poz. 329, z późn. zm.) sprawy te powinny być uregulowane rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie zasad organizacji kształcenia młodzieży w OHP. Przygotowanie projektu ww. rozporządzenia, które do dnia dzisiejszego się nie ukazało, leży w kompetencjach Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu.    W związku z brakiem rozwiązań systemowych, od trzech lat problem ten w pewnym zakresie regulowany był doraźnie rozporządzeniami MEN, dopuszczającymi możliwość przyjmowania do gimnazjum dla dorosłych kandydatów, którzy ukończyli 15 lat i spełnili określone warunki, w tym zawarli umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.    W bieżącym roku szkolnym 2001/2002 rozwiązanie takie zawarto w rozporządzeniu MENiS z dnia 27 sierpnia 2001 r. w sprawie warunków i trybu przyjmowania uczniów do publicznych przedszkoli i szkół oraz przechodzenia z jednych typów szkół do innych. Zgodnie z informacją MENiS w najbliższych kilku dniach ukaże się kolejne rozporządzenie regulujące powyższą kwestię w nadchodzącym roku szkolnym 2002/2003. Niemniej konieczne jest systemowe uregulowanie kształcenia uczestników OHP szczególnie dla grupy wiekowej 15-17 lat.    Obowiązujące przepisy prawne zawarte w rozporządzeniu RM w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, wydane na podstawie delegacji ustawowych do Kodeksu Pracy, dopuszczały możliwość kształcenia praktycznego młodocianych pracowników i nowe rozwiązania wprowadzone do K.p. 24 sierpnia 2001 r. (DzU nr 128, poz. 1405) również taką możliwość przewidują w stosownych zapisach, od września 2002 r. przewiduje się możliwość zatrudniania pracowników młodocianych niemających 16 lat.    Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, wychodząc naprzeciw potrzebom młodzieży, w tym uczestników OHP, przygotowało dwa projekty rozporządzeń będących aktami wykonawczymi do ww. zapisów:    1) rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, wynikające z delegacji art. 191 § 3 i art. 195 § 2 Kodeksu pracy,    2) rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej w sprawie przypadków, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnienie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum oraz osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum.    Jak z powyższego wynika, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej przygotowane jest na rozwiązania systemowe, które zapewnią spójność systemu kształcenia uczestników OHP jedynie wraz ze stosowanymi uregulowaniami prawnymi leżącymi w kompetencjach Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu.    W interpelacji poruszone zostały dwie grupy problemów. Pierwsza grupa problemów dotyczy konieczności wprowadzenia spójnych z nowym systemem oświaty uregulowań prawnych:    a) pozwalających na przyjmowanie do gimnazjum dla dorosłych młodzieży po ukończeniu 15 roku życia (obecny system prawny zezwala na przyjmowanie młodzieży, która ukończyła 17 rok życia),    b) pozwalających na skrócenie czasu trwania nauki w gimnazjum dla dorosłych do 2 lat, co pozwoli uczestnikom OHP kontynuować dalszą naukę w szkole zawodowej jako młodocianym,    c) przyjmowania do gimnazjum dla dorosłych uczestników OHP, bez względu na miejsce zamieszkania (zasady finansowania międzygminnego i międzypowiatowego).    Zgodnie z przewidywaniami wśród grupy młodzieży, która w roku szkolnym 2002/2003 będzie uczestnikami OHP, znajdą się:    - absolwenci szkoły podstawowej starego typu (8-klasowej), którzy nie kontynuują kształcenia w szkołach ponadpodstawowych, a nie posiadają żadnego wykształcenia zawodowego - uczestnicy ci będą kontynuowali naukę w zasadniczych szkołach zawodowych i połączą naukę z pracą;    - 15-latkowie posiadający ukończoną szkołę podstawową nowego typu - 6-klasową (mający za sobą przynajmniej jednokrotne powtarzanie klasy), którzy w związku z obowiązkiem szkolnym trafili do gimnazjum, ale z powodu dalszych niepowodzeń szkolnych nie ukończyli i nie rokują nadziei na ukończenie I klasy gimnazjum i otrzymanie promocji do klasy drugiej - jako uczestnicy OHP, przy obecnym stanie prawnym będą kontynuowali naukę w gimnazjum dla młodzieży bez możliwości pracy;    - grupa młodzieży gimnazjalnej, która ma ukończony 15 rok życia, ale z powodu niepowodzeń szkolnych nie ukończyła i nie rokuje nadziei na ukończenie II klasy gimnazjum i otrzymanie promocji do klasy trzeciej - jako uczestnicy OHP, przy obecnym stanie prawnym będą kontynuowali naukę w gimnazjum dla młodzieży bez możliwości pracy;    - grupa młodzieży gimnazjalnej, która z powodu niepowodzeń szkolnych nie ukończyła i nie rokuje nadziei na ukończenie III klasy gimnazjum - jako uczestnicy OHP, przy obecnym stanie prawnym będą kontynuowali naukę w gimnazjum dla młodzieży bez możliwości pracy.    W związku z powyższym dla ww. grupy młodzieży powyżej 15 roku życia, wyrażam pogląd, że koniecznie należy utworzyć nietypowe formy kształcenia, m.in. dopuszczenie możliwości kontynuowania nauki w gimnazjach na zasadach jak dla dorosłych, przy ewentualnym skróceniu czasu nauki do dwóch lat, co pozwoli na uzupełnienie wykształcenia ogólnego i jednoczesne zdobycie kwalifikacji zawodowych, zgodnie z potrzebami rynku pracy, oraz łączenie nauki z pracą.    Odnośnie do podpunktu c istnieje możliwość przyjmowania uczestników OHP do gimnazjum, bez względu na miejsce zamieszkania, a finansowanie rozstrzygane jest między organami prowadzącymi szkoły (na podstawie stosownych wniosków).    Odmiennym problemem poruszonym w interpelacji są płace pracowników OHP, a w tym od lat nierealizowane podwyżki oraz dofinansowywanie pracowników podwyższających swoje kwalifikacje zawodowe. Sytuacja ta ma ścisły związek z trudną sytuacją budżetu państwa, a w konsekwencji z wielkością środków budżetowych wydzielonych na działalność OHP.    Dodatkowo informuję, iż problem ten był m.in. przedmiotem obrad i dyskusji na posiedzeniu sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w dniu 19 marca br., poświęconym działalności OHP. W tej sprawie komisja wystosowała Opinię nr 5 do prezesa Rady Ministrów RP, w której zwraca się o spowodowanie zagwarantowania:    - konieczności zwiększenia budżetu OHP na 2003 r. celem stworzenia warunków do pełnej realizacji powierzonych OHP zadań państwa wobec młodzieży,    - podniesienia statusu materialnego pracowników OHP poprzez zwiększenie środków na ich wynagrodzenia w 2003 r.,    - pilnego uregulowania zasad organizacji kształcenia młodzieży w OHP zgodnie z delegacją ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, art. 69 pkt 3.    Minister    Jerzy Hausner    Warszawa, dnia 9 maja 2002 r.